Dönüşüm İş Sağlığı ve Güvenliği | İş Güvenliği Danışmanlık, İş Güvenliği Eğitimi, İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Kurumu, Ortak Sağlık Güvenlik Birimi

ItalianoрусскийFrançaisDeutschenglishTürkçe

Blog

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği Taslağı

YAPI İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, yapı işlerinin yapıldığı işyerlerinde alınacak

asgari iş sağlığı ve güvenliği şartlarını belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği

Kanunu kapsamına giren tüm yapı işlerinin yapıldığı işyerlerinde uygulanır.

(2) Bu Yönetmelik hükümleri;

a) 21/2/2004 tarihli ve 25380 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yeraltı ve Yerüstü

Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

b) 22/2/2004 tarihli ve 25381 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sondajla Maden

Çıkarılan İşletmelerde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

kapsamına giren işyerlerinde uygulanmaz.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 30 uncu

maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,

b) Kendi adına çalışan kişi: Yapı işyerinde çalışan ve işveren dışında, iş yapan ve yanında

çalışan istihdam etmeyen, projenin tamamlanmasında profesyonel katkı sağlayan kişiyi,

c) Proje: Yapı işlerinin tasarımından tamamlanmasına kadar yürütülen bütün işleri,

ç)Proje sorumlusu: İşveren tarafından görevlendirilen ve işveren adına projenin

hazırlanmasından, uygulanmasından ve uygulamanın kontrolünden sorumlu gerçek veya tüzel

kişiyi,

d) Sağlık güvenlik dosyası: Yapı ile ilgili, proje tamamlandıktan sonra gerçekleştirilecek

olan temizlik, bakım, tadilat, yenileme, yıkım işleri de dâhil olmak üzere her türlü yapı işinin

güvenli bir şekilde yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan bilgileri içeren dosyayı,

e) Sağlık ve güvenlik koordinatörü: Projenin hazırlık ve uygulama aşamalarında, işveren

veya proje sorumlusu tarafından sorumluluk verilen ve bu Yönetmeliğin yedinci ve sekizinci

maddelerinde belirtilen sağlık ve güvenlikle ilgili görevleri yapan gerçek veya tüzel kişi ve

kişileri,

f) Sağlık ve güvenlik planı: Muhtemel risklerin değerlendirilip yapı işi süreci boyunca

sağlık ve güvenlik ile ilgili alınacak tedbirlerin, organizasyon yapısının, çalışma

yöntemlerinin ve bunlara ilişkin işlerin ne zaman ve kim tarafından yapılması gerektiğinin

belirlendiği, aynı yapı sahasında faaliyet gösterecek farklı işverenler, alt işverenler, kendi

adına çalışan kişiler ve farklı çalışma ekipleri arasında sağlık ve güvenliğe dair hususların

koordinasyonunun sağlanması amacıyla yapı alanının tamamından sorumlu işveren veya proje

sorumlusu tarafından hazırlanan veya hazırlanması sağlanan planı,

g) Yapı alanı: Yapı işlerinin yürütüldüğü alanı,

ğ) Yapı işleri: İnşa veya inşaat mühendisliği işlerinin yürütüldüğü, yerüstü veya

yeraltında, su üstü veya su altında yapılan, Ek–1’de yer alan işler ile benzeri diğer işleri,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler2

Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin atanması, sağlık ve güvenlik planı ve bildirim

MADDE 5- (1) Yapı işyerlerinde sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin atanması, sağlık

ve güvenlik planı ve bildirim ile ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Aynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işverenin iş yaptığı durumda, işveren

veya proje sorumlusu, sağlık ve güvenlik konularında bir veya daha fazla sağlık ve güvenlik

koordinatörü atar.

b) İşveren veya proje sorumlusu, yapı işine başlamadan önce, sağlık ve güvenlik planını

hazırlar veya hazırlanmasını sağlar.

c)Yapı işinde aşağıda belirtilen durumlarda sağlık ve güvenlik koordinatörü

atanmayabilir;

1) Bu maddenin (ç) bendinde belirtilen bildirim gerektiren işler haricinde,

2) Ek-2’deki listede belirtilen riskleri içeren çalışmaların bulunmaması halinde.

ç) İşveren veya proje sorumlusu aşağıda belirtilen durumlarda, yapı işine başlamadan

önce Ek-3’te belirtilen bilgileri içeren bildirimi, Bakanlığın ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl

Müdürlüğü’ne vermekle yükümlüdür;

1)Yapı işi 30 iş gününden fazla sürecek ve devamlı olarak 20’den fazla çalışan, istihdam

edecekse,

2) İşin büyüklüğü 500 yevmiyeden fazla çalışma gerektirecekse,

(2) Bu bildirimde belirtilen bilgilerin yer aldığı levha, açıkça görünecek şekilde yapı

alanının uygun bir yerine konulur. Gerektiğinde bu bilgiler güncellenir.

Proje hazırlık aşamasında genel prensipler

MADDE 6- (1) İşveren veya proje sorumlusu, projenin tasarımının yapılması ve

hazırlanmasının çeşitli aşamalarında, özellikle de aşağıda belirtilen durumlarda,

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 5 nci maddesinde belirtilen risklerden

korunma ilkelerini göz önünde bulundurur:

a) Yapı işinin, aynı anda veya birbiri ardına gerçekleşen farklı unsur ve aşamalarını

planlamak amacıyla mimari, teknik ve organizasyonel konulara ilişkin karar alırken,

b) İşin ya da iş aşamalarının tamamlanması için gereken süreyi hesaplarken.

(2) Birinci fıkranın (b) bendine göre süre hesaplanırken, gerekli hallerde sağlık ve

güvenlik planları ve sağlık ve güvenlik dosyaları da dikkate alınır.

Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin proje hazırlama aşamasındaki görevleri

MADDE 7- (1) Sağlık ve güvenlik koordinatörleri projenin hazırlanması aşamasında;

a) Yönetmeliğin altıncı maddesindeki yükümlülüklerin yerine getirilmesini koordine

eder.

b) Sağlık ve güvenlik planını hazırlar veya hazırlanmasını sağlar. Yapı alanında Ek-2’de

belirtilen işler yapılıyorsa, bu işlerle ilgili özel tedbirlerin planda yer almasını sağlar.

c) Yapı üzerinde daha sonra yapılacak işler sırasında dikkate alınacak sağlık ve güvenlik

bilgilerini içeren bir dosya hazırlar.

Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin proje uygulama aşamasındaki görevleri

MADDE 8- (1) Sağlık ve güvenlik koordinatörleri, proje uygulama aşamasında;

a) Aşağıdaki durumlarda İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 5 nci maddesinde belirtilen

risklerden korunma ilkelerinin uygulanmasını koordine eder;

1)Aynı anda veya birbiri ardına yapılacak iş ve iş aşamalarının belirlendiği iş

programlarının oluşturulması için teknik ve organizasyona yönelik kararların alınmasında,

2)İşin tamamının veya çeşitli iş aşamalarının tamamlanması için gerekli sürenin

hesabında.

b) İşverenlerin gerekli tedbirleri uygulamasını ve gerektiğinde çalışanların ve kendi adına

çalışanların korunmasını, 10 uncu maddede belirtilen prensiplerin istikrarlı bir şekilde

uygulanmasını, yedinci maddenin (b) bendinde belirtilen sağlık ve güvenlik planının

yapılmasının gerektiği durumlarda bu planın uygulanmasını koordine eder.3

c) Yapılan işteki ilerlemeleri ve meydana gelen değişiklikleri dikkate alarak yedinci

maddenin (b) bendindeki sağlık ve güvenlik planında ve aynı maddenin (c) bendine göre

hazırlanan dosyada gerekli düzenlemeleri yapar veya yapılmasını sağlar.

ç) Aynı yapı alanında, işe sonradan katılan işverenler de dâhil olmak üzere, işverenler

arasında organizasyonu sağlar, iş kazaları ve meslek hastalıklarından çalışanları korumak

üzere işverenlerce yapılan çalışmaları koordine eder, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği

Kanununun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen işverenler arası bilgi alış verişinin

sağlanmasına katkıda bulunur ve gerekli hallerde kendi adına çalışan kişilerin de bu

çalışmalarda yer almasını sağlar.

d) Yapı işyerinde güvenli bir şekilde çalışılmasını sağlamak üzere yapılması gerekli

kontrolleri koordine eder.

e) İzin verilen kişiler dışındakilerin yapı alanına girmesini önlemek üzere gerekli

düzenlemeleri yapar.

Proje sorumlusu veya işverenlerin sorumlulukları

MADDE 9 – (1) İşveren, yapı işlerini, fenni yeterliliği bulunan proje sorumlusunun,

teknik gözetimi ve sorumluluğu altında yürütür.

(2) İş sağlığı ve güvenliği konularında, bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik

koordinatörü atanması proje sorumlusunun veya işverenin sorumluluklarını ortadan

kaldırmaz.

İşverenlerin genel yükümlülükleri

MADDE 10- (1) İşveren, yapı işyerindeki çalışmalarda, genel iş sağlığı ve güvenliği

hükümlerine uyar ve özellikle:

a) Yapı alanının düzenli tutulması ve yeterli temizlikte olmasını,

b) Yapı alanındaki çalışma yerlerinin seçiminde; buralara ulaşımın nasıl sağlanacağının

ve ekipman, hareket ve geçişler için alan veya yolların belirlenmesini,

c) Malzemenin kullanım ve taşıma şartlarının düzenlenmesini,

ç) Tesis ve ekipmanın kullanılmaya başlamadan önce ve periyodik olarak teknik bakım

ve kontrollerinin yapılmasını,

d) Çeşitli malzemeler ve özellikle tehlikeli malzeme ve maddeler için uygun depolama

alanları ayrılmasını ve bu alanların sınırlarının belirlenmesini,

e) Tehlikeli malzemelerin kullanımı ile uzaklaştırılma koşullarının düzenlenmesini,

f) Atık ve artıkların depolanmasını, atılmasını veya uzaklaştırılmasını,

g) Çeşitli işler veya işin aşamaları için öngörülen sürelerin yapı alanındaki işin durumuna

göre yeniden belirlenmesini,

ğ) İşverenler ve kendi adına çalışan

lar arasında işbirliğini,

h)Yapı alanındaki veya yakınındaki endüstriyel faaliyetler ile etkileşimin dikkate

alınmasını,

ı) Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğe ve

Kişisel Koruyucu Donanımlarla İlgili Uyumlaştırılmış Ulusal Standartlara Dair Tebliğde

belirtilen standartlara uygun kişisel koruyucu donanımların bulundurulmasını ve çalışanlar

tarafından kullanılmasını,

sağlar.

İşverenlerin yükümlülükleri

MADDE 11- (1) Bu Yönetmeliğin sekizinci ve dokuzuncu maddelerinde belirtilen

hususlarda, yapı alanında uygun sağlık ve güvenlik şartlarının devamının sağlanması için,

işveren;

a) Özellikle 10 uncu maddenin uygulanmasında Ek-4’te belirtilen asgari şartları dikkate

alarak uygun tedbirleri alır.4

b) Sağlık ve güvenlikle ilgili konularda sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin uyarı, tespit

ve önerilerini dikkate alır.

Diğer kişilerin yükümlülükleri

MADDE 12- (1) Yapı alanında faaliyette bulunan diğer kişilerin yükümlülükleri aşağıda

belirtilmiştir:

a) Yapı alanındaki uygun sağlık ve güvenlik şartlarının sürdürülmesi için kendi adına

çalışanlar, sağlık ve güvenlikle ilgili konularda sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin uyarı ve

talimatlarını dikkate alır ve özellikle aşağıdaki hususlara uyarlar;

1) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 19 uncu maddesi ve 23 üncü

maddesinin birinci fıkrası ile bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesine ve Ek-4’e,

2) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinin 6 ncı

maddesi ile aynı Yönetmeliğin Ek’inde belirtilen ilgili hükümlere,

3) Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin

beşinci maddesi, 6 ncı maddesinin (a), (b), (c), (d) ve (i) bentleri ile 7 nci maddesine.

b) Yapı alanındaki uygun sağlık ve güvenlik şartlarının sürdürülmesi için, inşaatta

yapılan çalışmalara bizzat katılmaları halinde işveren ve alt işverenler, sağlık ve güvenlik

koordinatörlerinin sağlık ve güvenlikle ilgili konularda görüş ve önerilerini dikkate alır ve

özellikle aşağıdaki hususlara uyarlar;

1) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 19 uncu maddesine,

2) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinin 6 ncı

maddesi ile aynı Yönetmeliğin Ek’inde belirtilen ilgili hükümlere,

3) Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğin

beşinci maddesi, 6 ncı maddesinin (a), (b), (c), (d) ve (i) bentleri ile 7 nci maddesine,

Çalışanların bilgilendirilmesi

MADDE 13- (1) Yapı işyerlerinde;

a) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 16 ncı maddesinde belirtilen hususlarla

birlikte çalışanlar veya çalışan temsilcileri, yapı alanında sağlık ve güvenlik ile ilgili alınan

tedbirler hakkında bilgilendirilir.

b) Çalışanlara verilen bilgilerin kolay ve anlaşılır olması sağlanır.

Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması

MADDE 14- (1) Yapı alanının büyüklüğü ve riskin derecesi göz önünde bulundurularak,

işyerinde yapılan çalışmalarda çalışanlar ve temsilcilerinin arasındaki koordinasyon

sağlanarak, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 18 inci maddesinde belirtilen

hususlar doğrultusunda, bu Yönetmeliğin 8 inci, 10 uncu ve 11 inci maddelerine göre,

çalışanların veya çalışan temsilcilerinin görüşleri alınıp katılımları sağlanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Kullanılan makine, araç, ekipman, malzeme ve çalışma yöntemleri

MADDE 15- (1) İşveren, yapı işyerlerinde kullanılan makine, araç, ekipman, malzeme ve

çalışma yöntemlerinin iş sağlığı ve güvenliği yönünden kabul görmüş, uyumlaştırılmış ulusal

veya uluslararası standartlara uygun olmasını sağlar.

İlgili Avrupa Birliği mevzuatı

MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik Avrupa Birliğinin 24/6/1992 tarihli ve 92/57/EEC sayılı

Konsey Direktifi esas alınarak hazırlanmıştır.

Yürürlük

MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE18- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı

yürütür.5

Ek – 1

YAPI İŞLERİ (İNŞA VE MÜHENDİSLİK ÇALIŞMALARI) LİSTESİ

1– Kazı, yarma ve doldurma işleri

2– Hafriyat

3– İnşa

a) Bina

b) Set, baraj

c) Yol, demiryolu, havai hat

ç) Tünel

d) Metro

e) Köprü

f) Çelik yapı inşaatı

g) İskele, liman, gemi inşaatı, dalga kıran

ğ) Kanalizasyon, lağım

h) Kuyu

ı) Kanal

i) Duvar

j) Sıva, badana, boya işleri

k) Elektrik tesisatı

l) Sıhhi tesisat

m) Kalorifer tesisatı

n) Dülgerlik

o) Marangozluk

4– Prefabrike elemanların inşası ve sökümü

5– Montaj işleri

6– Değiştirme ve donatma

7– Tadilatlar

8– Yenileme

9– Tamir

10– Sökme

11– Yıkım

12– Restorasyon

13– Bakım, boyama ve temizleme

14– Drenaj

15– Yukarıda sayılan bütün işlerde kullanılan sabit ve hareketli makine ve tesislerin

kullanılması.

Listede yer almayan benzer işlerin bu Yönetmelik kapsamına girip girmeyeceğine karar

vermeye ve bu listeye eklemeler ve çıkarmalar yapmaya Bakanlık yetkilidir.

Ek– 2

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSKLERİNİ İÇEREN ÇALIŞMALARIN LİSTESİ

1–Özellikle, yapılan işin ve işlemlerin niteliği veya işyeri alanının çevresel

özelliklerinden dolayı, çalışanların toprak altında kalma, bataklıkta batma veya yüksekten

düşme gibi risklerin fazla olduğu işler.

2–Yasal olarak sağlık gözetimi gerektiren veya kimyasal ve biyolojik özelliklerinden

dolayı çalışanların sağlık ve güvenlikleri için risk oluşturan maddelerle yapılan işler.

3–Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği uyarınca, denetimli ve gözetimli alanların

belirlenmesini gerektiren iyonlaştırıcı radyasyonla çalışılan işler.

4–Yüksek gerilim hatları yakınındaki işler.6

5–Boğulma riski bulunan işler.

6–Kuyu, yer altı kazıları ve tünel işleri.

7–Hava beslemeli sistem kullanan dalgıçların yaptığı işler.

8–Basınçlı keson içinde yapılan işler.

9–Patlayıcı madde kullanımını gerektiren işler.

10–Ağır prefabrike elemanların montaj ve söküm işleri.

Listede yer almayan benzer işlerin bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (b) bendinin 2 nci

alt bendi kapsamına girip girmeyeceğine, listeye eklemeler ve çıkarmalar yapmaya Bakanlık

yetkilidir.

Ek – 3

YÖNETMELİĞİN 5 inci MADDESİNİN (c) BENDİNE GÖRE BİLDİRİMDE YER

ALMASI GEREKEN HUSUSLAR

1–Bildirim tarihi,

2–İnşaatın tam adresi (mahalle, cadde, sokak, numara, ada, parsel, semt, ilçe ve il adları),

3–Yüklenicilerin ad ve adresi(mahalle, cadde, sokak, numara, ada, parsel, semt, ilçe ve il

adları),

4–Proje tipi (*),

5–Proje sorumlularının adı ve adresi,

6–Proje hazırlık safhasındaki sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin adı ve adresi,

7–Proje uygulama safhasındaki sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin adı ve adresi,

8–İşin planlanan başlama tarihi,

9–Planlanan çalışma süresi (inşaatın muhtemel bitiş tarihi),

10–Yapı alanında çalışacağı tahmin edilen azami çalışan sayısı,

11–Yapı alanında çalışacak muhtemel işveren, alt işverenler ve kendi adına çalışan

kişilerin sayısı,

12–İşveren ve seçilmiş alt işverenler hakkında bilgi,

(*) Yapılan inşaatın yapı çeşidi yazılacaktır (köprü, bina, yol gibi)

Ek – 4

YAPI ALANLARI İÇİN ASGARİ SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI

Bu ekte yer alan yükümlülükler, yapı alanının özelliğinin, yapılan iş ile tehlikelerinin ve

çalışma şartlarının gerektirdiği durumlarda uygulanır.

A)Yapı alanındaki çalışma yerleri için genel asgari şartlar

Yüksekte çalışma

1– Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü

alanda yapılan çalışma; yüksekte çalışma olarak kabul edilir. Bu alanlarda çalışanlara

yüksekte çalışmayla ilgili tehlike ve riskler konusunda bilgilendirme yapılarak gerekli eğitim

verilir ve yüksekte yapılan çalışmalar gözetim ve kontrol altında gerçekleştirilir.

2– Yüksekte çalışmalarda;

a) Yüksekte yapılması zorunlu olmayan montaj ve benzeri çalışmaların mümkün

olduğunca öncelikle yerde yapılması sağlanır.

b) Yapılacak işlerin önceden planlanması ve organize edilmesi, bu planlama yapılırken

ayrıca yüksekten düşme ile ilgili acil durum planlarının hazırlanması sağlanır.

c) Çalışanların çalışma yerlerine güvenli bir şekilde ulaşmaları için uygun araçlar

sağlanır.

ç) Çalışanların güvenliği öncelikle, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, kapaklar,

çalışma iskeleleri, güvenlik ağları, hava yastıkları veya güvenli korkuluklar gibi toplu koruma

tedbirleri ile sağlanır.7

d) İşin doğası gereği, toplu koruma tedbirlerinin düşme riskini tamamen ortadan

kaldıramadığı, uygulanmasının mümkün olmadığı, daha büyük tehlike doğurabileceği, geçici

olarak kaldırılmasının gerektiği hallerde, yapılan işlerin özelliğine uygun bağlantı noktaları

veya yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemleri veya benzeri güvenlik

sistemlerinin kullanılması sağlanır. Çalışanlara bu sistemlerle beraber yapılan işe ve

standartlara uygun bağlantı halatları, kancalar, karabinalar, makaralar, halkalar, sapanlar ve

benzeri bağlantı tertibatları; gerekli hallerde iniş ve çıkış ekipmanları, enerji sönümleyici

aparatlar, yatay ve dikey yaşam hatlarına bağlantıyı sağlayan halat tutucular ve benzeri

donanımlar verilerek kullanımı sağlanır.

e) Yapı işyerinde yapı işi sırasında ve yapı işi bitirilip yapı kullanıma geçtikten sonra

çeşitli durumlarda yüksekte yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere oluşturulacak yatay ve

dikey yaşam hatları için gerekli olan bağlantı noktaları ve yapısal düzenlemeler, projenin

hazırlık aşamasında belirlenerek projede ve sağlık ve güvenlik planında yer alır; yapı

çalışmaları projede ve sağlık ve güvenlik planında konu ile ilgili belirtilen hususlara uygun

şekilde yapılır.

f) Yüksekte güvenli çalışma ve koruma donanımlarının düzenli olarak kontrol ve

bakımlarının yapılması sağlanır. Uygun olmayan donanımların kullanılması engellenir.

3– Kullanılan güvenlik ağlarının malzeme özellikleri, bağlantı ve kurulum şartları,

kurulumdan sonra yapılan statik ve dinamik dayanım deneyleri açısından TS EN 1263-1 ve

1263-2 standartlarına ve ilgili diğer standartlara; mevcut standartların değiştirilmesi veya

başka standartların kabul görmesi durumunda konu ile ilgili kabul görecek, uyumlaştırılmış

ulusal veya uluslararası diğer standartlara uygun olması sağlanır ve yapılan işe uygun tipte

güvenlik ağı seçilir. Yapı işyerinde kullanılan güvenlik ağının kullanma kılavuzu işyerinde

bulundurulur. Güvenlik ağları standartlara ve kullanım kılavuzuna uygun şekilde kurulur ve

kurulu sistemin uygunluğu belgelendirilir.

4– Betonarme platformların döşeme kenarlarında, düşmeyi önleyici toplu koruma

tedbirleri alınır, korkuluk sistemlerinin kullanılması halinde korkulukların bu Yönetmeliğin

Ek–4 (A) Yüksekte Çalışma başlığının altıncı maddesinde tanımlanan özelliklere uygun

olması sağlanır.

5–Yapı alanı içerisinde bulunan ve çalışanlar için risk oluşturabilecek asansör, merdiven,

baca, şaft, aydınlatma boşlukları gibi döşemelerde süreksizlik meydana getiren boşluklardan,

duvar ve perde duvar gibi yapı elemanları arasında süreksizlik meydana getiren pencere ve

benzeri boşluklardan çalışanların ya da malzemelerin düşmesini engelleyecek toplu koruma

tedbirleri alınır, korkuluk sistemlerinin kullanılması halinde korkulukların bu Yönetmeliğin

Ek-4 (A) Yüksekte Çalışma başlığının altıncı maddesinde tanımlanan özelliklere uygun

olması sağlanır.

6–Güvenli korkulukların aşağıda belirtilen özelliklerde olması sağlanır;

a) Ana korkuluk platformdan en az 1 metre yükseklikte ve herhangi bir yönden

gelebilecek en az 125 kilogramlık yüke dayanıklı olacak şekilde yapılır.

b) Platforma bitişik, en az 15 santimetre yüksekliğinde ve en az 15 kilogramlık yanal

yüke dayanıklı topuk levhası bulunur.

c) Topuk levhası ile ana korkuluk arasında ara yan koruma elemanları bulundurulur.

ç) Ara yan koruma elemanları ile ana korkuluk ve topuk levhası arasındaki açıklıklar 47

santimetreden fazla olamaz.

d) Herhangi bir sebeple betonarme platform kenarında güvenli korkuluğun bir kısmının

geçici olarak kaldırılmasının gerektiği durumlarda, bu alanlarda gerekli güvenlik tedbirleri

alınır ve çalışanlara uygun kişisel koruyucu donanımlar verilir.

Geçitlerde güvenlik

7–Çalışma platformları ve geçitler kişileri düşmekten ve düşen cisimlerden koruyacak

şekilde yapılır, boyutlandırılır, kullanılır ve muhafaza edilir.8

Düşen cisimler

8–Çalışanlar, düşen cisimlere karşı öncelikle toplu olarak korunur.

9–Yapı işyerlerinde, cisimlerin düşerek tehlike oluşturabileceği bölgelere girişler önlenir

veya gerektiğinde kapalı geçitler yapılır.

10–Yapı işyerlerinde, çalışanlara uygun baş koruyucu donanımlar verilerek kullanımı

sağlanır.

11–Yapı alanında, malzemeler hangi yükseklikten olursa olsun doğrudan yere atılmaz,

dengeli ve güvenli bir şekilde indirilerek uygun bir yere istif edilir. Atık malzemelerin

uzaklaştırılması için moloz kaydırakları gibi güvenli çalışma yöntemleri tercih edilir.

Enerji dağıtım tesisleri ve elektrikle çalışma

12–Tesisler, yangın veya patlama riski oluşturmayacak şekilde tasarlanarak kurulur ve

işletilir. Kişilerin, doğrudan veya dolaylı teması sonucu elektrik çarpması riskine karşı

korunması sağlanır.

13–Ekipmanın ve koruyucu cihazların tasarımı, yapımı ve seçiminde, dağıtılan enerjinin

tipi ve gücü, dış şartlar ile tesisin çeşitli bölümlerine girmeye yetkili kişilerin ehliyeti göz

önünde bulundurulur.

14–Elektrikle ilgili bütün ekipman ve bağlantıların kurulması, sökülmesi, tamirat ve

tadilat işleri sadece yetkili elektrikçiler tarafından yapılır.

15–Elektrikli tesisatın bütün parçalarının, güç gereksinimleri için yeterli kapasite ve

kalitede ve inşaat işlerindeki çalışma koşullarına dayanıklı olması sağlanır.

16–Yapı alanındaki elektrikli tesisata gelen gücü kesen acil durum sistemleri

bulundurulur. Bu sistemler görünür bir yerde, kolay ulaşılabilir olması ve önünde ulaşmayı

engelleyen malzeme bulunmaması sağlanır.

17–Yapı alanı içerisindeki ana pano ve tali elektrik panolarında uygun kaçak akım rölesi

kullanılır.

18–Elektrik teçhizatı, iletim hatları ve elektrikli aletler voltajları belirtilecek şekilde

işaretlenir.

19–Yapı alanında elektrik bağlantıları için uygun bağlantı elemanları kullanılır, açık uçlu

kablolarla bağlantı yapılmaz.

20–Yapı işyerlerinde kullanılan sabit ve seyyar iletkenlerin mekanik ve kimyasal

etkilerden korunması sağlanır, eskimiş veya yıpranmış iletkenler ve elektrik teçhizatları

kullanılmaz.

21–Yapı alanında veya çalışanların erişebileceği yerlerde bulunan elektrik panoları, tevzi

tabloları ile kontrol tertibatı ve benzeri tesisat, kilitli dolap veya hücre içine konulur, bunların

tabanı, elektrik akımı geçirmeyen malzeme ile kaplanır. Bakım ve onarım nedeniyle gerilim

altındaki tesisatın tecritlerinin çıkarılması gerektiğinde uyarı ve koruma amacıyla gerekli

önlemler alınır.

22–Yapı işyerlerinde, yanıcı ve patlayıcı maddelerin depolandığı depo alanlarında ve

yanıcı patlayıcı atmosfere sahip çalışma alanlarında, ilgili mevzuatın öngördüğü alev

sızdırmaz malzemeler kullanılır.

23–Çalışanlara ve elektrik işlerinden sorumlu teknik kişilere, elektrik işlerinin

yapılmasında gerekli olacak bütün ekipman ve kişisel koruyucu donanımlar eksiksiz olarak

sağlanır.

24–Elektrikle çalışan iş ekipmanlarının gövde güvenlik topraklaması yapılır.

Düzen, temizlik, istif ve depolama

25–Yapı alanının düzenli ve temiz tutulması sağlanır. Sivri uçları veya keskin kenarları

bulunan malzeme ve atıklar düzenli periyotlarla çalışma alanlarından uzaklaştırılır. Buz, kar,

yağmur, kullanılan malzemeler ve diğer etkenlerle kaygan hale gelen çalışma yerleri ve

geçitler temizlenerek kaymayı önleyici tedbirler alınır.9

26–Yapı alanında malzemeler, yıkılma ve devrilmeleri önlenecek, kazaya sebep

olmayacak şekilde istif edilir.

Sağlamlık ve dayanıklılık

27–Beklenmeyen herhangi bir hareketi nedeniyle çalışanların sağlık ve güvenliğini

etkileyebilecek her türlü malzeme, ekipman ile bunların parçaları güvenli ve uygun bir şekilde

sabitlenir.

28–İşin güvenli bir şekilde yapılmasını sağlayacak uygun ekipman ve çalışma şartları

sağlanmadıkça, yeterli dayanıklılıkta olmayan kısımlarda çalışılmasına ve bu yerlere

girilmesine izin verilmez.

29–Yapı işlerinde kullanılan iskeleler, platformlar, geçitler, korkuluklar, merdivenler

güvenlik ağları, hava yastıkları, zincirler, kablolar, dikey ve yatay yaşam hatları, sabitleme

noktaları, kişisel koruyucular ve diğer koruma tedbirlerine ait araç ve gereçlerin yapılan işe

uygun ve güvenlik açısından yeterli özellikte olması sağlanır.

30–Kurulmakta, sökülmekte, bakımda, tamirde ya da yıkılmakta olan yapılarda

çalışanları yapının dayanıksızlığından ve kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak

için yeterli tedbirler alınır.

Acil çıkış yolları ve kapıları

31–Yapı işyerlerindeki bütün acil çıkış yolları ve kapılarında aşağıdaki hususlara uyulur;

a) Acil çıkış yolları ve kapıları doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana açılır ve çıkışı

önleyecek hiçbir engel bulunmaz.

b) Herhangi bir tehlike durumunda, bütün çalışanların işyerini derhal ve güvenli bir

şekilde terk etmeleri sağlanır.

c) Acil çıkış yollarının ve kapılarının sayısı ile yerleşimi ve boyutlarının, 19.12.2007

tarihli ve 26735 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Binaların Yangından Korunması

Hakkında Yönetmelik hükümlerine, yapı alanının ve çalışan barakalarının kullanım şekline ve

boyutlarına, içinde bulunan ekipmana ve bulunabilecek azami çalışan sayısına uygun olması

sağlanır.

ç) Acil çıkış yolları ve kapıları, 23.12.2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmi Gazete’de

yayımlanan Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği’ne göre işaretlenir. İşaretlerin uygun

yerlere konulması ve kalıcı olması sağlanır.

d) Acil çıkış yolları ve kapıları ile buralara açılan yol ve kapılarda çıkışı zorlaştıracak

hiçbir engel bulunmaz.

e) Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi halinde

yeterli aydınlatmayı sağlayacak, ayrı bir enerji kaynağına bağlı acil aydınlatma sistemi

bulundurulur.

Yangın algılama ve yangınla mücadele

32–Yapı alanının özelliklerine, çalışan barakalarının ve diğer tesislerin boyutlarına ve

kullanım şekline, alandaki ekipmana, alanda bulunan maddelerin fiziksel ve kimyasal

özelliklerine, bulunabilecek azami kişi sayısına bağlı olarak uygun nitelikte ve yeterli sayıda

yangınla mücadele araç ve gereci ve gerekli yerlerde yangın dedektörleri ve alarm sistemleri

bulundurulur.

33–Yangınla mücadele araç ve gereçleri, yangın dedektörleri ve alarm sistemlerinin

mevzuata uygun sürelerde periyodik kontrol, deneme, test ve bakımları yapılır.

34–Otomatik olmayan yangın söndürme ekipmanı görünür ve kolayca erişilebilir yerlere

konulur ve önlerinde engel bulundurulmaz. Yangın söndürme ekipmanları kolay kullanılabilir

nitelikte olup, Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde işaretlenir ve proje

süresince bu işaretlerin kalıcı olması sağlanır.

Havalandırma

35–Çalışanların harcadıkları fiziksel güç ve çalışma şekli dikkate alınarak yeterli temiz

hava sağlanır. Cebri havalandırma sistemi kullanıldığında, sistemin her zaman çalışır 10

durumda olması sağlanır, bu sistem çalışanların sağlığına zarar verebilecek hava akımlarına

neden olmayacak şekilde tesis edilir. Çalışanların sağlığı yönünden gerekli hallerde

havalandırma sistemindeki herhangi bir arızayı bildiren sistem bulundurulur.

Özel riskler

36–Çalışanların zararlı düzeyde gürültüye veya gaz, buhar, toz gibi zararlı dış etkenlere

maruz kalmaları önlenir.

37–Zehirli veya zararlı madde bulunması muhtemel veya oksijen düzeyi yetersiz veya

parlayıcı olabilecek bir ortama girmek zorunda kalan çalışanların, herhangi bir tehlikeye

maruz kalmalarını önlemek üzere kapalı ortam havası kontrol edilir ve gerekli tedbirler alınır.

38–Çalışanlar, sınırlı hava hacmine sahip yüksek riskli ortamlarda çalıştırılmazlar.

Zorunlu hallerde, her türlü tedbir alındıktan sonra çalıştırılabilirler, çalışanlar dışarıdan sürekli

izlenir ve gerektiğinde derhal yardım yapılması için bütün tedbirler alınır.

Sıcaklık

39–Ortam sıcaklığı, çalışma süresince, çalışanların yaptıkları işe ve harcadıkları fiziksel

güce uygun düzeyde olması sağlanır.

40–Yapılan işin niteliği sebebiyle ortam sıcaklığının değiştirilemeyeceği hallerde

çalışanları fazla sıcak veya soğuktan koruyucu tedbirler alınır.

Çalışma yerlerinin, barakaların ve yolların aydınlatılması

41–Yapı alanındaki çalışma yerlerinin, barakaların ve yolların aydınlatılmasında

aşağıdaki hususlara uyulur;

a) Yapı işlerinin gündüz yapılması esastır, çalışma yerleri, barakalar ve yollar mümkün

olduğu ölçüde doğal olarak aydınlatılır, karanlıkta veya gece çalışılmasının gerekli veya

zorunlu olduğu çalışmalarda veya gün ışığının yetersiz olduğu durumlarda uygun ve yeterli

suni aydınlatma sağlanır, gerekli hallerde darbeye karşı korumalı taşınabilir aydınlatma

araçları kullanılır. Suni ışığın rengi, sinyallerin ve işaretlerin algılanmasını engellemeyecek

şekilde seçilir.

b) Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemleri, çalışanlar için

kaza riski oluşturmayacak özellikte olur ve uygun şekilde yerleştirilir.

c) Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki elektrik tesisatı ve aydınlatma

sistemindeki herhangi bir arızanın çalışanlar için risk oluşturabileceği yerlerde acil ve yeterli

aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi bulundurulur.

Kapılar ve geçitler

42–Kapı ve geçitlerde aşağıda belirtilen hususlara uyulur;

a)Raylı kapılarda, raydan çıkmayı ve devrilmeyi önleyecek güvenlik tertibatı

bulundurulur.

b)Yukarı doğru açılan kapılarda, aşağı düşmeyi önleyecek güvenlik tertibatı

bulundurulur.

c) Kaçış yollarında bulunan kapılar ve geçitler uygun şekilde işaretlenir. Bu kapılar

yardım almaksızın her zaman ve her durumda içeriden açılabilir özellikte olması sağlanır.

ç)Araçların geçtiği kapı ve geçitler yayaların geçişi için güvenli değilse, bu mahallerde

yayalar için ayrı geçiş kapısı bulundurulur. Bu kapılar açıkça işaretlenir ve önlerinde hiçbir

engel bulundurulmaz.

d)Mekanik kapılar ve geçitler, çalışanlar için kaza riski oluşturmayacak şekilde yapılır.

Bu kapılarda kolay fark edilebilir ve ulaşılabilir, acil durdurma sistemleri bulunur ve herhangi

bir güç kesilmesinde otomatik olarak açılmıyorsa, kapıların el ile de açılabilir özellikte olması

sağlanır.

Trafik yolları ve tehlikeli alanlar

43–Merdivenler, sabitlenmiş geçici merdivenler, yükleme yerleri ve rampalar da dahil

olmak üzere trafik yolları; kolay ve güvenli geçişi sağlayacak, bu yerlerin yakınında çalışanlar

için tehlike oluşturmayacak şekilde tasarlanıp yapılır.11

44–Yayaların kullandığı ve yükleme boşaltma için kullanılanlar da dahil, araçlarla

malzeme taşımada kullanılan yollar, potansiyel kullanıcı sayısı ve işyerinde yapılan işin

özelliğine uygun boyutlarda olması sağlanır. Trafik yolları üzerinde taşıma işi yapılması

durumunda, bu yolu kullanan diğer kişiler için yol kenarında yeterli güvenlik mesafesi

bırakılır veya uygun koruyucu tedbirler alınır. Yollar görülebilir şekilde işaretlenir, düzenli

olarak kontrolü yapılarak her zaman bakımlı olması sağlanır.

45–Araç trafiği olan yollar ile kapılar, geçitler, yaya geçiş yolları, koridorlar ve

merdivenler arasında yeterli mesafe bulundurulur.

46–Yapı alanlarındaki girilmesi yasak bölgelere yetkisiz kişilerin girişi uygun araç ve

gereç kullanılarak engellenir. Tehlikeli bölgeler açıkça işaretlenir, buralara görünür şekilde

uyarı levhaları konulur. Bu bölgelere girme izni verilen çalışanları korumak için gerekli

tedbirler alınır.

Yükleme yerleri ve rampaları

47–Yükleme yerleri ve rampaların; taşınacak yükün boyutlarına uygun olarak

tasarlanması, çalışanların düşmesini önleyecek şekilde güvenli olması ve en az bir çıkış yeri

bulunması sağlanır.

Çalışma yerinde hareket serbestliği

48–Çalışılan yerlerin, gerekli her türlü ekipman ve araçlar dikkate alınarak, çalışanların

işlerini yaparken rahatça hareket edebilecekleri genişlikte olması sağlanır.

İlk yardım

49–İşyerinde, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğe uygun sayıda, ilk

yardım yapabilen eğitilmiş personelin her an hazır bulundurulması sağlanır. İşyerinde kaza

geçiren veya aniden rahatsızlanan çalışanların, tıbbi müdahale yapılan yerlere en kısa

zamanda ulaşmalarını sağlayacak gerekli tedbirler alınır.

50–İşyerinin büyüklüğü, yapılan işin niteliği ve kaza riskine göre, gerektiğinde işyerinde

bir ya da daha fazla ilk yardım ve acil müdahale odası bulunması sağlanır.

51–İlkyardım odaları yeterli ilk yardım malzeme ve ekipmanı ile teçhiz edilir ve sedyeler

kullanıma hazır halde bulundurulur. Bu yerler, Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine

uygun şekilde işaretlenir.

52–Çalışma koşullarının gerektirdiği her yerde ilkyardım ekipmanları kolay erişilebilir

yerlerde bulundurulur, Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde işaretlenir.

Acil servis adresleri ve telefon numaraları görünür yerlerde bulundurulur.

Soyunma yeri ve elbise dolabı

53–İş elbisesi giymek zorunda olan çalışanların, etik olarak veya sağlık nedenleriyle,

uygun olmayan bir yerde soyunmalarına izin verilmez, çalışanlar için uygun soyunma yerleri

sağlanır. Soyunma yerleri, kolay ulaşılabilir yerde ve yeterli kapasitede olur, buralarda yeterli

sayıda oturma yerleri bulundurulur. Soyunma yerleri ile duş veya lavaboların ayrı yerlerde

olduğu durumlarda, duş ve lavabolar ile soyunma yerleri arasında kolay geçiş sağlanır.

54–Soyunma yerlerinde her çalışan için çalışma saatleri içinde giysilerini koyabilecekleri

yeterli büyüklükte kilitli dolaplar bulundurulur. Nemli, tozlu, kirli, tehlikeli maddeler ile

çalışılan yerlerde ve benzeri işlerde iş elbiseleri ile harici elbiselerin ayrı yerlerde muhafaza

edilmesi için, her çalışan için yeterli nitelikte iki bölmeli dolap veya iki ayrı elbise dolabı

sağlanır. Soyunma yeri gerekmeyen işyerlerinde çalışanların elbiselerini koyabilecekleri

uygun bir yer tahsis edilir.

Duşlar ve lavabolar

55–Yapılan işin veya sağlıkla ilgili nedenlerin gerektirmesi halinde, çalışanların

yıkanmalarının, temizlenmelerinin gerektiği her durumda, kadın ve erkek çalışanlar için ayrı

ayrı olmak üzere sıcak ve soğuk su imkânı bulunan uygun yıkanma yerleri ve duşlar tesis

edilir. Duşlar, çalışanların rahatça yıkanabilecekleri genişlikte, dışarıdan içerisi 12

görünmeyecek, uygun havalandırma, aydınlatma, termal konfor ve hijyen şartları sağlanacak

şekilde yapılır.

56–Duşlar ve lavaboların her zaman çalışanların kullanımına hazır halde olması sağlanır,

buralarda gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur. Duş veya lavaboların soyunma

yerlerinden ayrı yerlerde bulunması durumunda, duş ve lavabolar ile soyunma yerleri arasında

kolay geçiş yolları sağlanır.

57–Duş tesisi gerektirmeyen işlerde, çalışma yerlerinin ve soyunma odalarının yakınında,

gerektiğinde sıcak suyu da olan, lavabolar bulunur. Lavabolar erkek ve kadın çalışanlar için

ayrı ayrı yapılır.

Tuvaletler ve lavabolar

58–Çalışma, dinlenme, yıkanma ve soyunma yerlerine yakın yerlerde, kadın ve erkek

çalışanlar için ayrı ayrı olmak üzere, yeterli sayıda tuvalet ve lavabolar tesis edilir. Tuvalet ve

lavabolarda, uygun havalandırma, aydınlatma, termal konfor ve hijyen şartları sağlanır ve

gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur.

Dinlenme ve barınma yerleri

59–Özellikle, çalışan sayısının fazla olması, işin niteliği veya çalışma yerinin uzak olması

ve benzeri nedenlerin sağlık ve güvenlik yönünden gerektirmesi halinde, çalışanlara, kolay

ulaşılabilen dinlenme veya barınma yerleri sağlanır.

60–Barınma, dinlenme ve sosyal amaçlı kullanılan tesisler, yanıcı ve kolay tutuşmayan

malzemeden inşa edilir. Barınma amacıyla çadır ve branda kullanılmaz. Meskûn mahal

dışında, yol, demiryolu, köprü inşaatı gibi açık havada yapılan çalışmalarda, barınma ve

benzeri ihtiyaçları gidermek amacıyla, sadece yanmaz malzemelerden yapılmış çadırlar

kullanılabilir.

61–Barınma yerleri, sağlık şartları ve dış etkilerden korunma bakımından yeterli nitelikte,

mahfuz bir yere, zemini düzeltilerek kurulur ve drenaj için gerekli tedbirler alınır.

62–Barınma ve benzeri amaçla kullanılan yerlerin ısıtılması için, gerekli güvenlik

tedbirleri alınarak yeterli araçlar sağlanır, kullanılan ısıtma sistemleri yangın riski

oluşturmayacak özellikte yapılır ve mangal, maltız ve benzeri açık ateş kullanılmaz.

63–Barınma yerlerinde, çalışanların kullanmaları için yeterli sayıda karyola, ranza, yatak,

battaniye ve benzerleri işveren tarafından sağlanır. Yatak, battaniye ve benzerleri temiz bir

halde bulundurulur, gerektiğinde dezenfekte edilir.

64–Dinlenme odaları veya barınma yerlerinin yeterli genişlikte olması sağlanır ve bu

yerlerde çalışanlar için yeterli sayıda masa ve arkalıklı sandalye buldurulur. Bu tür imkânlar

yoksa iş aralarında çalışanların dinlenebileceği uygun yerler sağlanır. Dinlenme odaları ve

barınma yerlerinde sigara içmeyenlerin sigara dumanından korunmaları için gerekli tedbirler

alınır.

65–Sabit barınma tesislerinde; dinlenme odası, boş vakit değerlendirme odası, yeterli duş,

tuvalet, lavabo ve temizlik malzemesi bulundurulur. Çalışan sayısı göz önünde

bulundurularak bu yerlerde yatak, dolap, masa ve arkalıklı sandalyeler bulundurulur ve

bunlar, kadın ve erkek çalışanların varlığı dikkate alınarak yerleştirilir.

Gebe ve emziren kadınlar

66–Gebe ve emziren kadınların yatıp uzanarak dinlenebilecekleri uygun koşullar sağlanır.

Engelli çalışanlar

67–Engelli çalışanların çalıştığı işyerlerinde bu çalışanların durumları dikkate alınarak

gerekli düzenleme yapılır. Bu düzenleme engelli çalışanların özellikle çalışma yerleri ile

kullandıkları kapılar, geçiş yerleri, merdivenler, duşlar, lavabolar ve tuvaletlerde yapılır.

Çeşitli hükümler

68–Yapı alanının çevresi ve çalışma alanının etrafı kolayca görülebilecek, fark

edilebilecek ve yetkisiz kişilerin girişine engel olacak şekilde çevrilerek işaretlenir.13

69–Çalışılan yerlerde ve barakalarda, çalışanlar için yeterli miktarda içme suyu

bulundurulur.

70–Çalışanlara uygun koşullarda, yemeklerini yiyebilecekleri ve gerektiğinde

yemeklerini hazırlayabilecekleri imkânlar sağlanır.

B) Yapı Alanlarındaki Özel Asgari Şartlar

BÖLÜM – I

Kapalı Alanlardaki Çalışma Yerleri

Yapı işyerlerindeki yazıhane, dinlenme yerleri, yatakhane, soyunma yerleri, duş, tuvalet

ve lavabolar, kantinler, ilk yardım odaları gibi kapalı alanlarda alınması gerekli asgari

tedbirler:

Sağlamlık ve dayanıklılık

1–Tesisler ve müştemilatının kullanım amacına uygun sağlamlık ve dayanıklılıkta olması

sağlanır.

Acil çıkış kapıları

2–Acil çıkış kapılarında aşağıda belirtilen hususlara uyulur;

a) Acil çıkış kapıları doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana açılır ve çıkışı önleyecek

hiçbir engel bulunmaz.

b) Acil çıkış kapılarının, acil durumlarda çalışanların hemen ve kolayca açabilecekleri

şekilde olması sağlanır. Bu kapılar dışarıya doğru açılır. Acil çıkış kapısı olarak raylı veya

döner kapılar kullanılmaz.

c) Acil çıkış kapıları kilitli veya bağlı bulundurulmaz.

ç) Acil çıkış kapıları Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde

işaretlenir. İşaretlerin uygun yerlere konulması ve kalıcı olması sağlanır.

Havalandırma

3–Cebri havalandırma sistemi veya klima tesisatının, çalışanları rahatsız edecek hava

akımlarına neden olmayacak şekilde yapılması sağlanır. Havayı kirleterek çalışanların sağlığı

yönünden ani tehlike oluşturabilecek herhangi bir artık veya kirlilik derhal ortamdan

uzaklaştırılır.

Sıcaklık

4–Termal koşulların kapalı alanların özel kullanım amaçlarına uygun olması sağlanır.

Pencereler, çatı aydınlatmaları ve camlı kısımlar, işyerine ve yapılan işin özelliğine ve

odaların kullanım şekline göre, güneş ışığının aşırı etkisini engelleyecek şekilde yapılır.

Doğal ve suni aydınlatma

5–İşyerleri, mümkün olduğunca doğal olarak aydınlatılır, doğal aydınlatmanın yeterli

olmadığı durumlarda çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması amacına uygun şekilde

yeterli suni aydınlatma yapılması sağlanır.

Odaların taban, duvar ve tavanları

6–Çalışma yerlerinin tabanlarının sabit, sağlam ve kaymaz bir şekilde olması sağlanır, bu

yerlerde tehlikeli olabilecek engeller, çukurlar veya eğimler bulundurulmaz.

7–Odaların taban, duvar ve tavan yüzeyleri hijyen şartlarına uygun olarak, kolay

temizlenebilir malzemeden veya gerektiğinde yenilenebilir özellikte olması sağlanır.

8–Odalardaki ve çalışma yerleri ile trafik yollarının yakınında bulunan saydam veya yarı

saydam duvarlar ile özellikle bütün camlı bölmeler; güvenli malzemeden yapılıp, açık bir

şekilde işaretlenir, çarpma ve kırılmaya karşı uygun şekilde korunur.

Pencereler ve çatı pencereleri

9–Pencerelerin, çatı pencerelerinin ve havalandırma sistemlerinin, çalışanlar tarafından

kolay ve güvenli bir şekilde açılması, kapatılması, ayarlanması ve güvenlik altına alınması

mümkün olacak ve açık durumdayken çalışanlar için herhangi bir tehlike oluşturmayacak

nitelikte olması sağlanır. Pencereler ve çatı pencereleri, bunların temizliğini yapan çalışanlar 14

ve civarda bulunan kişiler için risk oluşturmayacak şekilde dizayn edilir veya gerekli

ekipmanla donatılır.

Kapılar

10–Kapı ve girişlerde aşağıda belirtilen hususlara uyulmalıdır;

a) Kapıların ve girişlerin yerlerinin, sayılarının, boyutlarının ve yapıldıkları

malzemelerin, kullanıldıkları odalara, alanlara, kullanım amaçlarına ve çalışanların rahatça

girip çıkmalarına uygun olması sağlanır.

b) Her iki yöne açılabilen kapılar saydam malzemeden yapılır veya kapıların karşı

tarafın görülmesini sağlayan saydam kısımları bulunur.

c) Saydam veya yarı saydam kapıların yüzeyleri çalışanlar için tehlike oluşturmayan

güvenli malzemeden yapılır veya kırılmalara karşı korunur. Saydam kapıların üzeri kolayca

görünür şekilde işaretlenir.

Araç yolları

11–Kapalı çalışma alanlarının kullanımı ve içinde bulunan ekipman göz önüne alınarak

araçların geçiş yolları çalışanların korunması amacıyla açıkça işaretlenir.

Oda boyutları ve hava hacmi

12–Çalışma yerlerinin taban alanı ve yüksekliği ile hava hacminin çalışanların sağlık ve

güvenlikleri için risk oluşturmayacak özellikte ve rahat çalışmalarını sağlayacak yeterli

boyutlarda olması sağlanır.

BÖLÜM – II

Açık Alanlardaki Çalışma Yerleri

Sağlamlık ve dayanıklılık

13–Alçak veya yüksek seviyede olan hareketli veya sabit çalışma yerleri, çalışan sayısı,

üzerlerinde bulunabilecek azami ağırlık, bu ağırlığın dağılımı ve maruz kalabileceği dış

etkiler göz önünde bulundurularak yeterli sağlamlık ve dayanıklılıkta olması sağlanır. Bu

çalışma, çalışma yerinin tamamının veya bir kısmının zamansız veya kendiliğinden hareketini

önlemek için, bunların dayanıklılığı uygun ve güvenilir sabitleme metotlarıyla sağlanır.

Enerji dağıtım tesisleri

14–Enerji dağıtım tesislerinde aşağıdaki hususlara uyulur;

a)Yapı işlerine başlamadan önce alanda mevcut olan tesisat belirlenir, kontrol edilir ve

açıkça işaretlenir.

b)Yapı alanının yakınından geçen enerji nakil hatlarında gerekli güvenlik tedbirleri alınır,

yeterli güvenlik mesafesi bırakılarak çalışılır. Güvenlik mesafesi belirlenirken nakil hattı

tellerinin rüzgârda salınımı da hesaba katılır. Elektrik hatlarına yeterli güvenlik mesafesi

bırakılamıyorsa, elektrik akımının kesilmesi ve tellerin akımsız hale getirilmesi sağlanır veya

bariyerler ve ikaz levhalarıyla çalışma sahasından ayrılarak gerekli tedbirler alınır ve bu

durum çalışma bitimine kadar sürdürülür.

c)Yapı alanındaki enerji dağıtım tesislerinin, özellikle de dış etkilere maruz kalan

tesislerin, kontrol ve bakımlarının düzenli olarak yapılması sağlanır.

Hava koşulları

15–Çalışanların sağlık ve güvenliklerini etkileyebilecek her türlü hava koşulundan

korunması sağlanır, kuvvetli rüzgâr alan iş yerlerinde gerekli güvenlik tedbirleri alınmadan

çalışma yapılmaz.

İskeleler

16–Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri ve iskele şeklinde kullanılan geçici

iş ekipmanlarının, TS EN 12810-1,TS EN 12810-2,TS EN 12811-1,TS EN 12811-2 ve TS EN

12811-3 standartları ve ilgili diğer standartlara, mevcut standartların değiştirilmesi veya başka

standartların kabul görmesi durumunda konu ile ilgili kabul görecek uyumlaştırılmış ulusal

veya uluslararası diğer standartlara uygun olması sağlanır.15

17–Asma iskeleler, cephe platformları, güç kaynağı veya elle çalışabilen, sabit veya

hareketli, daimi veya geçici asılı erişim donanımları ve bu donanımı oluşturan parçaların ilgili

kabul gören uyumlaştırılmış ulusal veya uluslararası standartlara uygun olması sağlanır.

18–Seçilen iskele sisteminin tasarlanan yapısal düzenlemesine uygun şekilde sağlamlık

ve dayanıklılık hesabı yapılır.

İskelelerde genel tedbirler

19–İskele platformları hareket etmeyecek şekilde iskele sistemine sabitlenir. İskele ile

bina arasında, platform elemanları ile iskele dikey elemanları arasında ve platform

döşemesinde çalışanların düşmesine sebep olabilecek boşluk bulunmaması sağlanır.

20–İskelelerdeki korkuluk sistemlerinin bu Yönetmeliğin Ek–4 (A) Yüksekte Çalışma

başlığının altıncı maddesinde tanımlanan özelliklere uygun olması sağlanır.

21–Yapı işyerlerinde ancak kendiliğinden hareket etmeyecek ve çökmeyecek şekilde

tasarlanmış, imal edilmiş iskeleler kullanılır. İskele sistemleri güvenli bir şekilde desteklenir,

yatay ve düşey kuvvetlere karşı uygun şekilde sabitlenir, doğru şekilde kurulur, kullanılır ve

bakımlı bulundurulur. Çatlak, kırık, yıpranmış ve korozyona uğramış özellikteki iskele ve

bağlantı elemanları iskele sisteminde kullanılmaz. İskelelerde görülen kusurlar derhal

giderilerek zayıf kısımlar güçlendirilir. Korozyona karşı uygun malzeme kullanılır.

22–İskelelerdeki bütün bağlantı yerleri ile bağlantı elemanlarının yeterli sağlamlıkta

olması sağlanır ve bu bağlantıların kendiliğinden ayrılmaması için gerekli tedbirler alınır.

23–Seçilen iskelenin karmaşıklığına bağlı olarak uzman bir kişi tarafından kurma,

kullanma ve sökme planı hazırlanması sağlanır. İskelelerin kurulması, sökülmesi veya

üzerinde önemli değişiklik yapılması işleri, yetkili uzman bir kişinin gözetimi altında

hazırlanan plana uygun olarak, mesleki eğitimi olan, konuya ilişkin özel riskler ile aşağıda

belirtilen hususları kapsayan konularda eğitim almış çalışanlar tarafından yapılır.

a) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması ile ilgili planların

hazırlanması ve hazırlanan planların anlaşılması,

b) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması sırasında güvenlik,

c) Çalışanların veya malzemelerin düşme riskini önleyici tedbirler,

ç) İskelelerde güvenliği olumsuz etkileyebilecek değişen hava koşullarına göre alınacak

güvenlik tedbirleri,

d) İskelelerin taşıyabileceği yükler,

e) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması işlemleri sırasında ortaya

çıkabilecek diğer riskler.

24–İskeleler;

a) Kullanılmaya başlamadan önce,

b)Daha sonra haftada en az bir kez,

c)Üzerinde değişiklik yapıldığında, belli bir süre kullanılmadığında, sismik sarsıntı,

kuvvetli rüzgârlar gibi olumsuz hava şartlarına veya denge ve sağlamlığını etkileyebilecek

diğer koşullara maruz kaldığında, bir uzman tarafından kontrole tabi tutularak, kontrol raporu

tanzim edilmesi sağlanır, rapor sonucunda sadece güvenli olduğu tespit edilen iskelelerde

çalışma yaptırılır. Rapor iskeleler ile ilgili özel tedbirlerde belirtilen hususları içerir.

25–İskelelerin taşıyabilecekleri azami ağırlıklar, levhalar üzerine yazılarak iskelelerin

uygun ve görülebilir yerlerine asılır. Belirtilen bu ağırlıkları aşan yükler iskelelere yüklenmez

26–İskelelerin üzerine moloz ve artıklar ile geçişi engelleyecek malzemeler bırakılmaz.

İskelelerin platform ve geçitlerinin yağmur, kar, buz veya benzeri nedenlerle kayganlaşması

halinde, kaymayı önleyecek tedbirler alınır.

27–İskelelerde köprü görevi görmek üzere en az 60 santimetre genişliğinde ve

kenarlarında bu Yönetmeliğin Ek–4 (A) Yüksekte Çalışma başlığının altıncı maddesinde

tanımlanan özelliklere uygun korkuluk sistemleri bulunan geçitler kullanılır.16

28–İskelelerle enerji hatları arasındaki en az 3 metre uzaklık olması sağlanır. Bu gibi

yerlerde yapılan çalışmalarda, elektrik çarpmalarına karşı gerekli tedbirler alınır.

29–Vinç veya benzeri makinelerin kullanılması sırasında, yüklenen malzemenin iskeleye

takılmaması için gerekli tedbirler alınır.

30–İskelenin taşıyıcı elemanlarının kayması; taşıyıcı zemine sabitleme, kaymaz araçlar

kullanma veya aynı etkiye sahip diğer yöntemlerle önlenir ve yük taşıyan zeminin yeterli

sağlamlıkta olması sağlanır.

Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri ve seyyar iskelelerde özel

tedbirler:

31–Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskelelerinin kurulumunda, taşıyıcı sisteme ait

düşey ve yatay elemanların eksiksiz olarak kullanılması ve sistemin yeteri kadar çapraz

elemanlarla takviye edilmesi sağlanır.

32–Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskelelerinde taşıyıcı sisteme ait dairesel

kesitli düşey ve yatay elemanların anma dış çapı en az 48,3 milimetredir, anma et kalınlıları

ise malzeme cinsine ve en küçük akma dayanımına uygun olur.

33–Cephe iskeleleri binaya mümkün olduğunca yakın kurulur, bunun mümkün olmadığı

durumlarda çalışanların bina ile iskele arasından düşmelerini önleyici tedbirler alınır.

34–Cephe iskelelerinin ayaklarında sabit veya düşeyliği ayarlanabilir taban plakaları ve

yumuşak zeminlerde yükü dağıtmak için taban plakaları altlarında, uygun malzemeden

yapılmış altlıklar kullanılır. Sağlam olmayan uygunsuz malzemeler destek parçaları olarak

kullanılmaz, iskelenin sağlam ve dengeli olması sağlanır.

35–İskelelerde çalışılan platformlara güvenli ulaşımın sağlanması için merdiven

sistemleri veya benzeri güvenli ulaşım sistemleri kullanılır. İskelelerde süreksizlik veya

seviye farklarının bulunduğu durumlarda, her iskele birimi için ayrı ulaşım sistemi

oluşturulur.

36–Madeni cephe iskeleleri statik elektriğe karşı uygun şekilde topraklanır.

37–Seyyar iskeleler, üzerinde çalışan bulunduğu durumlarda hareket ettirilmez. İskelenin

dik ve platformun düz olması sağlanır. İskele ayaklarında iskelenin kendiliğinden hareket

etmesini engelleyecek fren kolu gibi uygun tertibatlar bulunur.

Asma iskele, cephe platformu ve asılı erişim donanımları şeklindeki iskele

sistemlerinde özel tedbirler:

38–İskele taşıyıcı sistemi için kullanılacak halatların, hareketi sağlayan mekanik tesisat

ve motor tertibatının, fren sistemleri, çalışma platformu ve diğer güvenlik teçhizatlarının her

gün işe başlamadan önce muayenesi yapılarak herhangi bir özrü olup olmadığı kontrol edilir.

39–İskelelerin hareketlerini sağlayan makine, teçhizat ve vinçlerin, kullanılmaya

başlanmadan önce, montajını gerçekleştiren yetkili teknik elemanlarca kullanıma elverişli

olduklarına dair belgeler hazırlanarak, bu belgeler işyerinde bulundurulur.

40–İskeleler, çalışma sırasında sağa sola veya ileri geri hareket etmeden asılı kalacak

şekilde tespit edilir.

41–İskelelerin taşıyabileceği azami yük miktarı, yetkili teknik elemanlarca düzenlenen bir

raporla belirtilir, iskeleye azami miktardan fazla yükleme yapılmaz. Asma iskelelerde

merdiven kullanılmaz.

42–İskeleler, çalışma konumunda devreye sokulabilecek durdurma fren sistemleriyle

donatılır. Ayrıca iskelelerde düşmeyi önleyici teçhizat ve ikincil fren sistemleri bulunur.

Halatlı kaldırma tertibatlarında çalışma konumunda güç kaynağının kesilmesi durumunda

otomatik olarak devreye giren ayrı bir tutma freni bulunur. İskelelerde düşmeyi önleyici

teçhizat, tutma frenleri ve ikincil fren sistemi gibi güvenlik tedbirlerinin çalışma esnasında

sistemi durdurma amaçlı kullanılmaması için gerekli tedbirler alınır.

43–Güç tahrikli halatlı asma iskele sistemlerinde, aşırı yük algılama sistemleri, en düşük

ve en yüksek çalışma seviyelerinde devreye girecek halat sonu sınır anahtarları, yapıdan 17

kaynaklanan tehlikeli durum varsa çarpışmayı önleyici düzenekler, iskele platformunun yatay

düzlemde kalmasını sağlayan eğim algılayıcılar gibi güvenlik sistemleri bulunur.

44–İskele sistemlerinde çalışan sayısı kadar dikey yaşam hattı oluşturulur. Çalışanlara

bağlantı aparatları ve halat tutucularıyla beraber tam vücut kemer sistemleri verilerek

kullanımı sağlanır. Dikey yaşam hatlarının üst uçları uygun bir yere sağlam ve güvenli bir

şekilde sabitlenir.

45–Halatlı sistemlerde halatların sarıldığı ve geçtiği mekanik teçhizatlardan

kurtulmalarını, hareket sırasında çekme sisteminde halatların sarılmasını ve kaymasını

önleyen tedbirler alınır.

46–İskelelerin, iniş ve çıkış yollarında herhangi bir engel bulunmaması için gerekli tedbirler

alınır.

47–İskele platformunu taşıyan, tutan sistem ve bu sistemin bağlantı ve sabitleme noktalarının

en olumsuz yükleme koşullarında oluşan statik ve dinamik kuvvetleri karşılayacak nitelikte olması

sağlanır.

El merdivenleri:

48–İlgili standartlara ve yapılan işe uygun ve yeterli sağlamlıkta el merdivenleri

kullanılır. Basamak ve kollarıyla bağlantı yerleri kırılmış, çatlamış, yıpranmış, hasar görmüş

ekipmanlar kullanılmaz. El merdivenleri düzenli olarak kontrol edilerek kusurlu

merdivenlerin kullanılmaması sağlanır.

49–Basamakları kaymaz malzemeden yapılmış veya kaymaz malzeme ile kaplanmış

merdivenler kullanılır. Merdivenler, kullanıldıkları yerlere, alt ve üst kısımları kaymayacak

veya bu yerlerden kurtulmayacak şekilde yerleştirilir,

50–Merdivenler uzatılmak amacıyla birbirine eklenmez.

51–Merdivenlerde alt çekme mesafesi ile yükseklik arasındaki oran 1/4 olması sağlanır.

Taşıtlar, araçlar, iş makineleri:

52–Yapı alanında kullanılan bütün araçlarda, taşıtlarda ve iş makinelerinde çalışır halde

ışıklı uyarı sistemleri ve geri manevralarda devreye giren sesli ve ışıklı uyarı sistemleri

bulundurulur. Operatörün görüş alanının kısıtlı olduğu durumlarda, operatöre rehberlik

edecek, konuyla ilgili eğitim almış bir işaretçi bulundurulur.

53–Tüm araçlar, taşıtlar ve iş makineleri, kullanacağı araca ilişkin sertifikası (operatörlük

belgesi) bulunan kişilerce kullanılır. Operatör kabinlerinde sadece operatörün bulunmasına

izin verilir. Ancak kamyonların sürücü mahallinde yardımcı sürücü (muavin) bulunmasına

müsaade edilebilir.

54–Her türlü iş makinesi için üzerinde kurulu olduğu veya hareket halinde olduğu

zeminin sağlamlığı kontrol edilir. Zeminin sağlamlığından emin olunmadan ve gerekli

hallerde dengeleme ve sabitleme yapılmadan çalışılmaya başlanmaz. Hendek kenarları ve dik

eğimli yerlerde zemin kaymasını ve makinenin kaymasını önleyici tedbirler alınır.

Kaldırma araçları:

55–Bütün kaldırma araçları ile bağlantıların, sabitleme ve destekleme elemanları da dâhil

bütün yardımcı kısımların;

a) Kullanım amacına uygun, yeterli sağlamlıkta tasarlanmış ve imal edilmiş olması,

b) Doğru şekilde kurulması ve kullanılması,

c) Her zaman iyi çalışabilir durumda olması,

ç) Yürürlükteki iş ekipmanlarının periyodik kontrolüne ilişkin mevzuata göre, periyodik

olarak kontrol, test ve deneylerinin yapılması,

d) Bu konuda eğitim almış, ehil ve kullanacağı araca ilişkin operatörlük belgesi olan

kişilerce kullanılması,

sağlanır.

56–Kaldırma araçları ve yardımcı elemanlarının üzerlerine azami yük değerleri açıkça

görülecek şekilde yazılır ve bu değerlerin üzerinde yükleme yapılmaz.18

57–Kaldırma araçları ve aksamı belirlenen amaçları dışında kullanılmaz.

58–Kaldırılacak yükün çeşidi, boyutu, şekli ve diğer fiziksel özelliklerine uygun kaldırma

aparatları kullanılarak uygun çalışma yöntemi tercih edilir.

59–Sabit olarak kurulan kaldırma araçları, yükün;

a) Çalışanlara çarpması,

b) Tehlikeli bir şekilde sürüklenmesi veya düşmesi,

c) İstem dışı kurtulması,

risklerine sebep olmayacak şekilde tesis edilir.

60–Çalışanları kaldırma veya taşımada kullanılan iş ekipmanlarında;

a) Taşıma kabininin düşme riskinin uygun araçlarla önlenmesi,

b) Kullanıcının kendisinin kabinden düşme riskinin önlenmesi,

c) Özellikle cisimlerle istenmeyen temas sonucu, kullanıcının çarpma, sıkışma veya

ezilme riskinin önlenmesi,

ç) Herhangi bir olay neticesinde kabin içinde mahsur kalan çalışanların tehlikeye maruz

kalmaması ve en kısa zamanda kurtarılması,

için gerekli tedbirler alınır.

61–Çalışma yerinin özelliği ve yükseklik farklılıklarından dolayı taşıma kabininin düşme

riski, alınan güvenlik tedbirlerine rağmen önlenemiyorsa, emniyet katsayısı daha yüksek

güvenlik halatları kullanılır ve taşıyıcı sistem her çalışma günü kontrol edilir.

62–İşin tekniği yönünden zorunlu olmadıkça kaldırılan yükün altında insan bulunmaması

için gerekli tedbirler alınır. Çalışanların bulunabileceği korunmasız çalışma yerlerinin

üzerinden yük geçirilmemesi için gerekli düzenlemeler yapılır. Bunun mümkün olmadığı

hallerde uygun çalışma yöntemleri belirlenerek uygulanır. Özellikle kalıp elemanlarının ve

ağır prefabrik elemanların vinçlerle kaldırılması sırasında vincin çalışma alanında çalışan

bulunmaması için gerekli tedbirler alınır.

63–Sapanın şekli ve yapısı dikkate alınarak, kaldırılacak yüke, kavrama noktalarına,

bağlantı elemanlarına ve hava şartlarına uygun kaldırma aksesuarları kullanılır ve bu

aksesuarlar bozulmayacak veya hasar görmeyecek şekilde muhafaza edilir.

64–Kaldırma ekipmanlarında yük kaldırılması ve ekipmanın hareketi esnasında devreye

girecek sesli ve ışıklı ikaz sistemleri bulundurulur. Operatörün görüş alanının kısıtlı olduğu

durumlarda, operatöre rehberlik edecek, konuyla ilgili eğitim almış bir işaretçi görevlendirilir.

65–Kaldırma ekipmanlarında, belirtilen alt ve üst güvenlik sınır noktaları veya ekipmanın

hareketini sınırlayan alan aşıldığında devreye girerek elektrik akımını otomatik olarak kesen

ve tamburun hareketini frenleyen güvenlik tertibatları bulunması sağlanır. Kule vinçlerde;

a) Kurulumdan önce, vincin kurulacağı mahalde zemin etüdü yapılarak zeminin

uygunluğu tespit edilir.

b) Kapasitesinden fazla yükleme yapıldığında vinci otomatik olarak durduracak aşırı yük

algılayıcı sistemler bulunur.

c) Yükle beraber dönme sırasında yüke, yükün konumuna, dönüş hızına bağlı olarak

meydana gelebilecek burulmaların önlenmesi için belirlenen limitler aşıldığında otomatik

olarak devreyi kesen sistemler bulunur

66–Kılavuzsuz (askıda iken serbest olan) yükleri kaldırırken;

a) Çalışma alanları kesişen iki veya daha fazla kaldırma aracı ile kılavuzsuz yüklerin

kaldırıldığı bir alanda, yüklerin ve/veya kaldırma araçlarının elemanlarının çarpışmaması için

gerekli tedbirler alınır.

b) Kılavuzsuz yüklerin seyyar iş ekipmanı ile kaldırılmasında ekipmanın yana eğilmesi,

devrilmesi, kaymasını veya yerinden oynamasını önlemek için gerekli tedbirler alınarak, bu

tedbirlerin tam olarak uygulanmasını sağlayacak kontroller yapılır.19

c) Kılavuzsuz yükleri kaldırmakta kullanılan iş ekipmanının operatörü, doğrudan veya

gerekli bilgileri sağlayan yardımcı cihazlar vasıtasıyla yük yolunun tamamını göremiyorsa,

operatöre yol gösterecek uzman kişi veya kişiler görevlendirilir.

ç) Yükün çalışanlar tarafından elle bağlanması veya çözülmesi halinde işin güvenli

şekilde yapılabilmesi için gerekli düzenleme yapılarak, özellikle iş ekipmanının kontrolünün

doğrudan ya da dolaylı olarak çalışanda olması sağlanır.

d) Bütün yük kaldırma işleri çalışanların güvenliğini korumak için uygun şekilde

planlanır ve gözetim altında yürütülür. Özellikle, kılavuzsuz yükleri kaldırmakta kullanılan iki

veya daha fazla iş ekipmanı aynı anda çalışacaksa operatörler arasında eşgüdümü sağlayacak

uygun düzenlemeler yapılır.

e) Kılavuzsuz yüklerin kaldırılmasında kullanılan iş ekipmanı, kendisini besleyen güç

kaynağı tamamen veya kısmen kesildiğinde yükü askıda tutamıyorsa, ortaya çıkabilecek

risklerden çalışanları korumak için uygun tedbirler alınır. Tehlikeli bölgeye giriş

engellenmedikçe veya yükün güvenli bir şekilde askıda kalması sağlanmadıkça askıdaki yük

gözetimsiz bırakılmaz.

f) Hava şartlarından dolayı, güvenli kullanımın mümkün olmadığı durumlarda kılavuzsuz

yüklerin kaldırılması için tasarlanmış iş ekipmanları açık havada kullanılmaz.

Kazı işleri, kuyular, yeraltı işleri, tünel ve kanal işleri

67–Kazı, yer altı, tünel ve kanal işleri yetkili bir teknik görevlinin gözetiminde yapılır; işe

başlanmadan önce çalışılacak alanın güvenli olup olmadığıyla ilgili günde en az bir kez genel

kontrol yapılarak çalışma ortamının güvenli olduğu belirtilmeden, çalışılmaya başlanılmaz.

Kazı işine başlanmadan önce; fenni yeterliliği bulunan yetkili uzman bir kişi tarafından

kazının bitişik yapıları etkileyip etkilemeyeceği araştırılır ve etkileme ihtimali mevcut ise kazı

başlamadan önce gerekli tedbirler alınır. Kazı (yan) yüzleri; günlük, her vardiyadan önce,

çalışmanın bir günden daha fazla kesilmesi durumunda, patlatma yapılıyorsa her patlatmadan

sonra, beklenmedik parça düşmelerinden sonra, desteklerdeki önemli bir zarardan sonra,

şiddetli yağış, don ve kardan sonra, bütünüyle kontrol edilir.

68–Kazı işleri, kuyular, yeraltı işleri ile tünel ve kanal çalışmalarında;

a) Uygun destek ve setler kullanılır,

b) Malzeme veya cisim düşmesine, su baskını tehlikesine ve insanların düşmesine karşı

uygun tedbirler alınır,

c) Sağlık için tehlikeli veya zararlı olmayan özellikte solunabilir hava sağlamak için

bütün çalışma yerlerinde gerekli önlemler alınır,

ç) Yangın, su baskını veya göçük gibi durumlarda çalışanların güvenli bir yere ulaşmaları

sağlanır,

d) İşe başlamadan önce yer altı kabloları, gaz boruları, su, kanalizasyon ve diğer dağıtım

sistemlerinin yerleri belirlenir ve bunlardan kaynaklanabilecek tehlikeleri asgariye indirmek

için gerekli tedbirler alınır.

e) Çalışma alanına giriş ve çıkış için güvenli yollar sağlanır.

69–Çalışma sırasında ortaya çıkan tozların çalışanların sağlığına zarar vermemesi için

gerekli tedbirler alınır. Çalışma alanında zararlı kimyasalların, zehirli ve boğucu gazların ya

da serbest silis tozları gibi tehlikeli maddelerin bulunduğunun anlaşılması halinde, çalışanlar

derhal oradan uzaklaştırılarak gerekli tedbirler alınır ve güvenli çalışma ortamı sağlanmadan

tekrar çalışmaya başlanmaz.

70–Meskûn mahallerde, yapı kazılarına başlamadan önce yapı alanının çevresi yeterli

yükseklik ve sağlamlıkta uygun malzemeden yapılmış perde ile çevrilerek ikaz ve uyarı için

gerekli düzenlemeler yapılır, bunlar yapının bitimine kadar bu şekilde korunur. Meskûn

mahallerin dışında yapılan kazıların kenarlarına uyarı şeritleri çekilerek ikaz levhaları asılır.

Meskûn mahallerde kazı üzerinden geçişlerin sağlanması için ahşap veya metalden yapılmış

asgari 80 santimetre eninde ve her iki tarafı korkuluklu geçitler kullanılır, geçit20

korkuluklarının bu Yönetmeliğin Ek-4 (A) Yüksekte Çalışma başlığının altıncı maddesinde

tanımlanan özelliklere uygun olması sağlanır.

71–Kazılarda zemin yapısı, iklim koşulları, kazı alanı yakınlarında meydana gelebilecek

sarsıntılar ile çevredeki su kaynakları ve fazla yük kuvvetleri göz önüne alınarak uygun şev

açıları belirlenir ve/veya statik hesabı yapılmış uygun destek ve setler kullanılır. Kazı

yüzeyleri, şevlerin eğimi ve yüksekliği zeminin yapısına, sağlamlığına ve çalışma

yöntemlerine uygun seçilir. Şevli kazılarda ayna yüksekliği kullanılan iş makinesinin bom

yüksekliğinden fazla olmayacak şekilde seçilir, belirli aralıklarla kademeler yapılarak yapılan

bu kademelerde kaymaların önlenmesi amacıyla tedbirler alınır.

72–Açıkta yapılan 150 santimetreden daha derin kazı işlerinde ve her derinlikte yapılan

temel ve kanal kazılarında yan yüzeylerin altlarının şerit gibi kazılarak yukarıdan

çökertilmesi şeklinde çalışma yapılması engellenir.

73–Kazı alanından çıkartılan hafriyat ile kazı kenarı arasında yeterli mesafe bulundurulur

ve hafriyatın kazı alanına akma riski bulunuyorsa uygun bariyerler kullanılır. Kazı mahallinde

bulunan hareketli araçlar ile kazı kenarı arasında gerekli güvenlik mesafesi bırakılır.

74–Kazı işlerinde yağış sırasında çalışma yapılmaz.

75–Kazı işlerinde çalışanların çalışma alanına ulaşmaları için uygun ve güvenli yöntemler

kullanılır, destek ve setlerin iniş çıkış için kullanılması engellenir.

76–Makinelerle yapılan kazılarda bu makinelerin hareket alanına çalışanların girmelerine

izin verilmez.

77–Yeraltı çalışmalarında;

a) Havalandırma sisteminin arızalanması veya diğer yakın tehlike durumlarında, yer altı

çalışmaları durdurulur, arızanın uzun sürmesi durumunda bütün çalışanlar tahliye edilir,

uygun havalandırma sağlanıncaya veya yakın tehlike giderilinceye kadar kimsenin içeri

girmesine izin verilmez.

b) Uygun bir haberleşme sistemi oluşturulur, buralardaki kaçış yolları görülebilir bir

şekilde işaretlenir.

c) Tüneller ve galerilerde göçük tehlikesine karşı uygun önlemler alınır.

78–Patlayıcı kullanılarak yapılan kazı ve tünel, galeri gibi yer altı kazı işleri konu ile ilgili

mevzuata uygun şekilde ehliyetli kişilerce ve uygun patlayıcı ve malzemeler kullanılarak

yapılır.

79–Çeşitli gazların hava ile patlayıcı bir karışım meydana getirebileceği yeraltı işlerinde,

yangın-patlama riskinin bulunabileceği yerlerde, açık alevli lamba veya cihazlar kullanılmaz,

sigara içilmez ve ilgili mevzuata uygun malzeme ve ekipmanlar kullanılır.

Kazı ve malzeme taşıma araç ve makineleri

80–Bütün kazı ve malzeme taşıma araç ve makineleri için;

a) Mümkün olduğu kadar ergonomi prensipleri de dikkate alınarak uygun şekilde

tasarlanmış ve imal edilmiş olması,

b) İyi çalışır durumda olması,

c) Doğru şekilde kullanılması,

şartları sağlanır.

81–Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların giriş ve çıkışları için

uygun bir şekilde işaretlenmiş yerler ayrılarak, bu araçların manevra ve park yerleri ayrıca

belirtilir. Kısa bir süre için dahi olsa araçlar, gerekli güvenlik tedbirleri sağlanmadıkça

sürücüsüz bırakılmaz.

82–Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların bütün manevraları

bir gözetici tarafından yönetilir ve bu araçların geri manevraları esnasında sesli ve ışıklı

uyarıların çalışır durumda olması sağlanır.

83–Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların kazı çukuruna veya

suya düşmemesi için gerekli koruyucu tedbirler alınır.21

84–Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçlarda sürücünün

bulunduğu kısmın, aracın devrilmesi durumunda sürücünün ezilmemesi ve düşen cisimlerden

korunması için uygun özellikte olması sağlanır.

Tesis, makine, ekipman

85–Mekanik el aletleri de dâhil olmak üzere herhangi bir güçle çalışan tesis, makine ve

ekipmanlar için;

a) Mümkün olduğu kadar ergonomi prensipleri dikkate alınarak uygun şekilde

tasarlanmış ve imal edilmiş olması,

b) İyi çalışır durumda olması,

c) Yalnız tasarlandıkları işler için kullanılması,

ç) Uygun eğitim almış kişilerce kullanılması,

şartları sağlanır.

86–Basınç altındaki ekipman ve tesisatın, yürürlükteki mevzuata göre, uygun yöntemlerle

ve uygun kişilerce periyodik olarak kontrol, test ve deneyleri yaptırılır.

Yıkım işleri

87–Yıkım işlerinde;

a) Uygun çalışma yöntemleri ve ekipmanlar kullanılır, gerekli tedbirler alınır.

b) Çalışmalar ancak uzman bir kişinin gözetimi altında planlanır ve yürütülür.

88–Yıkım işleri; yapıların yıkılması ile ilgili iş ve işlemlerin, can ve mal güvenliğinin,

çevre ve insan sağlığının ve ilgili standartların dikkate alınması suretiyle gerçekleştirilmesine

ilişkin ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütülür.

89–Yıkımdan önce yapının içindeki ve etrafındaki havagazı, su ve elektrik bağlantıları

kesilir ve yıkılacak kısmın etrafında, güvenlik alanı bırakılarak gerekli tedbirler alınır.

90–Yıkım esnasında toz kalkmaması; yıkılan kısma ait malzeme ve molozların çalışma

ortamından güvenli bir şekilde uzaklaştırılması için gerekli tedbirler alınır.

91–Yıkım, tamir ve bakım işlerine başlamadan önce, asbest içerebilecek malzemeleri

belirlemek için bina veya tesis sahibinden de bilgi alınarak gerekli araştırma yapılır. Herhangi

bir yapı veya malzemede asbest bulunduğu şüphesi veya bilgisi varsa konuyla ilgili mevzuata

uygun şekilde teknik tedbirler alınır. Teknik tedbirler alınmasına rağmen, havadaki asbest

konsantrasyonunun ilgili mevzuatta belirtilen sınır değeri aşabileceği yıkım, söküm,

uzaklaştırma, tamir ve bakım gibi işlerde; çalışanların korunması için işveren, özellikle

aşağıda belirtilen tedbirleri uygular.

a) Uygun solunum sistemi koruyucusu ve diğer kişisel koruyucu ekipman ile bunları

kullanacak çalışanlar belirlenir.

b) Sınır değerin aşılması ihtimali olan yerlere uyarı levhaları konulur.

c) Asbest veya asbestli malzemeden çıkan tozun tesis veya çalışma alanı dışına

yayılmasını engelleyici tedbirler alınır.

Batardolar (koferdamlar) ve kesonlar

92–Bütün batardolar ve kesonlarda;

a) Yeterli dayanıklılıkta, sağlam ve uygun malzemeden yapılmış, iyi kurulmuş olması,

b) Su, sıvı beton ve benzeri malzeme baskını halinde çalışanların sığınabileceği şekilde

uygun ekipmanla donatılmış olması,

şartları sağlanır.

93–Batardo ve kesonların yapımı, kurulması, değiştirilmesi veya sökümü, ancak uzman

kişinin gözetimi altında yapılır.

94–Bütün batardolar ve kesonlar uzman bir kişi tarafından düzenli aralıklarla kontrol

edilir.

Çatı işleri

95–Çatılarda veya eğik yüzeylerde yapılan çalışmalarda; çalışanların, aletlerin, diğer

nesnelerin ve malzemelerin düşmesini veya benzeri diğer riskleri önlemek amacıyla güvenli 22

kenar koruma sistemleri, çatı merdivenleri, güvenlik ağları, çalışma platformları, korkuluklu

iskeleler, kayarak düşmeyi önleme sistemleri veya dikey ve yatay yaşam hatları gibi toplu

koruyucu tedbirler alınır.

96–Çatı üzerinde veya kenarında veya kırılgan malzemeden yapılmış herhangi bir yüzey

üzerinde, eskimiş, yıpranmış ve dayanıklılığı azalmış çatılarda tam güvenlik sağlanmadıkça

çalışma yapılmaz. Çalışanların sağlam olmayan yüzeylerden yürümelerini ve düşmelerini

önleyecek tedbirler alınır.

Beton üretimi, taşınması ve yerinde döküm işleri

97–Beton santralinde çalışmaya başlamadan önce, halat, bağlantı ve makaralarla ilgili

gerekli kontrollerin yapılması sağlanır.

98–Beton santralinde bulunan malzeme istif bölümündeki malzeme yığınları üzerine

çalışanların çıkmalarına müsaade edilmez.

99–Betonyer ve beton santralleri ancak konuyla ilgili uzman ve yetkili kişiler tarafından

kullanılır, betonyerin şalterine yetkili kişi haricinde müdahale edilmesi engellenir.

100–Betonyer kapasitesi açıkça görülecek şekilde araç üzerinde belirtilir ve bu kapasite

üzerinde yükleme yapılmaz.

101–Betonun araçlara yüklenmesi sırasında çevrede görevliler haricinde kimse bulunmaz.

102–Beton pompası bom ve hortumların birleşim yerlerinde gerekli kontroller yapılarak

hava basıncından dolayı oluşabilecek açmaların önlenebilmesi için kelepçeler ve dişli birleşim

bağlantılarında özel pimler kullanılarak sabitlemeler yapılır.

103–Beton dökülürken;

a) Beton pompasının beton dökülecek yere uygun durumda konumlandırılması,

b) Pompanın destek pabuçlarının zemine uygun şekilde sabitlenmesi,

c) Pompa kollarının açılmasında ve toplanmasında çevredeki bina, elektrik iletim hatları

gibi tesislerin oluşturduğu risklerin ortadan kaldırılması, enerji nakil hatlarının altlarında

pompa çalıştırılmaması,

ç) Beton yığılmasının tehlike oluşturacağı döşeme betonu dökümü gibi işlerde betonun

uygun şekilde yayılarak dökülmesi,

d) Beton dökülen kısmın hemen altında çalışma yapılmaması,

e) Beton dökülen ağızda hortumun savrulmaması,

f) Beton dökümü bitinceye kadar kalıpların sürekli kontrol edilmesi

g) Kalıp açılması, patlaması,

hususlarıyla ilgili gerekli tedbirlerin alınması, çalışan kişilerin uygun şekilde

bilgilendirilmesi ve güvenli bir çalışma ortamı için gerekli araç ve gereçlerin eksiksiz olarak

temin edilmesi sağlanır.

104–Beton pompası bomunun ucundaki bom hortumunun çalışanlar tarafından

tutulmaması, hortum ucuna takılan emniyet halatları ile güvenli bir şekilde idare edilmesi için

gerekli tedbirler alınır.

105–Beton pompası operatörünün betonun döküldüğü yeri görmemesi durumunda uygun

haberleşme imkânı sağlanır.

Betonarme kalıplarda güvenlik

106–Kalıp işleri ancak yetkili ve sorumlu uzman bir kişinin gözetimi altında ve konu ile

ilgili tecrübe sahibi elemanlarla yapılır.

107–Kalıp sisteminin, yapılacak imalata uygun şekilde projelendirilmiş olması sağlanır.

Kalıp elemanlarının taşınması, kaldırılması, kalıbın montaj ve sökümü ile ilgili olarak uzman

bir kişi tarafından kurma, kullanma ve sökme planı hazırlanır ve yürütülen çalışmalar bu plan

doğrultusunda gerçekleştirilir.

108–Kalıp ve kalıp taşıyıcı sistemin tasarlanan yapısal düzenlemesine uygun olarak beton

yükleri de dâhil olmak üzere en olumsuz yükleme koşullarında yeterli olup olmadığını

açıklayacak nitelikte sağlamlık ve dayanıklılık hesapları yapılır veya yaptırılır. 23

109–Kalıp panoları, geçici destek ve payandaların üzerlerine binen yüke ve gerilime

dayanacak şekilde planlanması, tasarlanması, kurulması ve korunması sağlanır.

110–Betonarme kalıplarının yeterliliği her beton dökümünden önce kontrol edilir.

Özellikle kayar kalıp, tünel kalıp ve masa kalıplardaki bağlantı yerleri, sabitleme elemanları,

tijler, hidrolik hortumları, taşıma yerleri, pano krikoları, teker sistemleri, fiş krikoları, yayların

aksları ve hareketli parçalar, sapma pimler ve ağ sistemleri düzenli olarak ve her kullanımdan

önce kontrol edilerek deformasyona uğramış ve güvenliği tehlikeye atabilecek durumda

olanların kullanılmasına müsaade edilmez.

111–Kalıp sökme işi için izlenecek çalışma yöntemi, parçaların hangi sırayla sökülmesi

gerektiği, çalışanların çalışma yerlerine güvenli ulaşımı, sökülen kalıp malzemelerinin

çalışma ortamından güvenli şekilde uzaklaştırılması ve istifi, kalıp malzemelerinin dengeli

olarak yere indirilmesi veya yukarıya çıkarılması gibi konularda gerekli düzenlemeler yapılır,

araç ve gereçler eksiksiz olarak temin edilir. Söküm sırasında, söküm alanında görevli

çalışanlar hariç kimse bulundurulmaz.

112–Çalışanları, kalıp sisteminin geçici dayanıksızlık veya kırılganlığından kaynaklanan

risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.

Metal ve beton karkas ve prefabrik elemanlar, çelik yapı işleri

113–Metal veya beton karkaslar ve bunların parçalarının, geçici destekler ve

payandaların, prefabrik yapı elemanlarının üzerlerine binen yük ve gerilime dayanacak

şekilde planlanması, tasarlanması, kurulması ve korunması sağlanır.

114–Çelik yapı ve prefabrik yapıları oturacağı mahalde zemin etüdü yapılarak gerekli

tedbirler alınır.

115–Çelik yapılarda kullanılacak bütün ana taşıyıcı, tali taşıyıcı ve bağlantı

malzemelerinin dayanıklılığının ve diğer özelliklerinin taşıyacakları yüklere göre standartlara

uygun olması, korozyona uğramış ve deforme olmuş malzemelerin gerekli önlemler

alınmadıkça bu tür yapılarda kullanılmaması sağlanır.

116–Metal veya beton karkasların ve bunların parçalarının, geçici destekler ve

payandaların, prefabrik yapı elemanlarının ve çelik yapı elemanlarının kaldırılması,

yüklenmesi, taşınması, montajı ve sökümü, projesine uygun olarak uzman bir kişinin

gözetimi altında tecrübeli elemanlar tarafından gerçekleştirilir.

117–Montaj yapılacak mahallin etrafı emniyet şeridiyle işaretlenerek, bu alanın etrafına

montaj yapıldığını gösterir ikaz levhaları asılır ve görevliler haricinde montaj sahasına giriş

çıkışlar engellenir. Montaj çalışması yapılan mahallin altında çalışan bulundurulmaz.

118–Çalışanları, yapının geçici dayanıksızlık veya kırılganlığından kaynaklanan

risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.

119–Rüzgâr, yağmur, kar, vb. hava şartlarından dolayı güvenli çalışmanın mümkün

olmadığı durumlarda montaj işi yapılmaz.

120–Paletli vinçler haricindeki diğer vinçlerle yapılan indirme ve yükleme işleri, vinçler

yere sabitleme ayakları ile sabitlendikten sonra gerçekleştirilir.

Kategori: Mevzuat

Adana , Kocaeli , Adıyaman , Konya , Afyon , Kütahya , Ağrı , Malatya , Amasya , Manisa , Ankara , Kahramanmaraş , Antalya , Mardin , Artvin , Muğla , Aydın , Muş , Balıkesir , Nevşehir , Bilecik , Niğde , Bingöl , Ordu , Bitlis , Rize ,  Bolu , Sakarya , Burdur , Samsun , Bursa , Siirt , Çanakkale , Sinop , Çankırı , Sivas , Çorum , Tekirdağ , Denizli , Tokat , Diyarbakır , Trabzon , Edirne , Tunceli , Elazığ , Şanlıurfa , Erzincan , Uşak , Erzurum , Van , Eskişehir ,  Yozgat , Gaziantep , Zonguldak , Giresun , Aksaray , Gümüşhane , Bayburt , Hakkari , Karaman , Hatay , Kırıkkale , Isparta , Batman , İçel , Şırnak , İstanbul , Bartın , İzmir , Ardahan , Kars , Iğdır , Kastamonu , Yalova , Kayseri , Karabük , Kırklareli , Kilis , Kırşehir , Osmaniye , Düzce